Τα Σχολεία ως Ζωντανά Εργαστήρια για το μετασχηματισμό του επισιτιστικού συστήματος
Εισαγωγή
Το έργο FoodSHIFT2030 (https://foodshift2030.eu/), εγκαινιάζει μια φιλόδοξη μεταμόρφωση του υφιστάμενου ευρωπαϊκού επισιτιστικού συστήματος με επίκεντρο τον πολίτη. Το συγκεκριμένο έργο αναπτύσσει ένα μηχανισμό καινοτόμων λύσεων στο επισιτιστικό σύστημα δημιουργώντας και λειτουργώντας αρχικά 9 Εργαστήρια-Επιταχυντές (FoodSHIFT Living Labs) και στη συνέχεια 27 Εργαστήρια – Μοχλούς (FoodSHIFT Enabler Labs) κινητοποιώντας τους πολίτες.
Το “Open School Lab” το οποίο φιλοξενεί η Ελληνογερμανική Αγωγή εστιάζει στην επανασύνδεση των νέων ανθρώπων με τη φύση μέσω ποικίλων δραστηριοτήτων, όπως η δημιουργία σχολικών κήπων, δράσεις που αφορούν την επιλογή υγιεινής διατροφής βασιζόμενης σε περισσότερες φυτικές πηγές, κοκ.
Εάν σας ενδιαφέρει να πειραματισθείτε με την έννοια του Ανοικτού Σχολείου (Open School) εφαρμόζοντας μια εκπαιδευτική προσέγγιση βασισμένη στη μεθοδολογία των «Ζωντανών Εργαστηρίων» συν-δημιουργώντας λύσεις σε σημαντικά προβλήματα της εποχής μας σε συνεργασία με την τοπική κοινότητα και εάν η σχολική σας μονάδα πραγματοποιεί δράσεις που αφορούν την διατροφή, όπως για παράδειγμα σχολικούς κήπους, τη σπατάλη ή τη μεταποίηση-επεξεργασία των τροφίμων και τη μετατροπή σε άλλα βιοπροϊόντα, τότε ο διαγωνισμός αυτός σας αφορά!
Τι σημαίνει «Ζωντανά Εργαστήρια»;
Στο πλαίσιο του έργου SALL, ορίζουμε τα «Ζωντανά Εργαστήρια» (Living Labs) ως μια μεθοδολογία που χρησιμεύει για την υποστήριξη της συνεργασίας μεταξύ διαφόρων κοινωνικών παραγόντων, οργανισμών ή ατόμων, που θέλουν να αντιμετωπίσουν από κοινού ένα συγκεκριμένο ζήτημα το οποίο είναι σημαντικό για καθέναν από αυτούς.
Μια δράση «Ζωντανών Εργαστηρίων» περιλαμβάνει συνήθως τα εξής βήματα:
- Εντοπισμός ενός υπαρκτού ζητήματος μετά από διερεύνηση.
- Προσδιορισμός μιας ρεαλιστικής λύσης για την αντιμετώπισή του ζητήματος, αξιοποιώντας την προσωπική εμπειρία των συμμετεχόντων.
- Παραγωγή πρωτοτύπου (prototyping), οι ιδέες να τίθενται αμέσως σε εφαρμογή και να δοκιμάζονται, με οικονομικό και γρήγορο τρόπο.
- Συν-δημιουργία, με συμμετοχή όλων των «κοινωνικών παραγόντων», οργανισμών ή/και ατόμων.
Αυτά τα βήματα μπορούν να επαναληφθούν αρκετές φορές και σε διάφορα επίπεδα, με στόχο τη σταδιακή βελτίωση και ολοκλήρωση της λύσης.
Τι περιλαμβάνει η θεματική περιοχή «το σύστημα τροφής»;
Το σύστημα της τροφής είναι ένα πλέγμα δραστηριοτήτων που αφορούν στην παραγωγή, επεξεργασία, μεταφορά και κατανάλωση τροφίμων – «από τη φάρμα μέχρι το τραπέζι» και, στη συνέχεια, μέχρι τη φάση απόρριψης των τροφικών αποβλήτων. Έτσι, η εστίαση μιας σχολικής δράσης «Ζωντανού Εργαστηρίου» στο σύστημα της τροφής αφήνει μεγάλα περιθώρια ευελιξίας στη σχολική κοινότητα.
Κάθε σχολείο θα ορίσει το ίδιο ποιο ή ποια από αυτά τα θέματα παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τη σχολική και τοπική του κοινότητα. Η σχολική δράση μπορεί να αναφέρεται σε διάφορες πτυχές της τροφής και της διατροφής, όπως το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής, επεξεργασίας, συσκευασίας, ή διακίνησης τροφίμων, εναλλακτικές πρακτικές γεωργικής παραγωγής, τοπικής διακίνησης, διάθεσης περισσεύματος τροφής, ή διαχείρισης τροφικών αποβλήτων, η βιολογία της διατροφής και σχετικά ζητήματα υγείας, ο πολιτισμός και οι παραδόσεις της διατροφής, η οικονομία της τροφής, η αισθητική των τροφίμων, κ.ά.
Τι θα χρειαστεί για την ανάπτυξη σχολικών δράσεων «Ζωντανού Εργαστηρίου»;
- Επικοινωνία: Σημείο αφετηρίας για τη συμμετοχή ενός σχολείου στις δράσεις «Ζωντανού Εργαστηρίου» είναι ο καθορισμός του ατόμου που θα αναλάβει την επικοινωνία με την ομάδα υλοποίησης του έργου SALL.
- Ανάπτυξη τοπικών συνεργασιών: Τα σχολεία θα εντοπίσουν «κοινωνικούς παράγοντες», οργανισμούς ή άτομα, με τους οποίους θα ήθελαν να συνεργαστούν για την ανάπτυξη μιας σχολικής δράσης «Ζωντανού Εργαστηρίου».
- Συν-ανάπτυξη δραστηριοτήτων: Καθ’ όλη τη διάρκεια της δράσης θα πραγματοποιηθούν δραστηριότητες «Ζωντανού Εργαστηρίου», όπως για παράδειγμα εργαστηριακές συναντήσεις (workshops) για τον προσδιορισμό και τη διερεύνηση ενός κατάλληλου προβλήματος και πιθανών λύσεων, καθώς και για τον σχεδιασμό και τη δοκιμή μιας ορισμένης λύσης, με συνεργασία μεταξύ του σχολείου και των εμπλεκόμενων φορέων.
- Συνολικό χρονοδιάγραμμα: Μια πλήρης σχολική δράση «Ζωντανού Εργαστηρίου» μπορεί συνήθως να έχει διάρκεια 2 έως 6 μηνών. Ωστόσο, η συνολική διάρκεια μπορεί εύκολα να προσαρμοστεί σε κάθε εκπαιδευτικό πλαίσιο.
Περισσότερες πληροφορίες: https://www.schoolsaslivinglabs.eu/resources/road-map-for-schools/
Tι είναι «Επιστήμη των Πολιτών»;
Επιστήμη των Πολιτών «το επιστημονικό έργο που αναλαμβάνεται και διεκπεραιώνεται από το ευρύ κοινό, συχνά σε συνεργασία με ή υπό την καθοδήγηση επιστημόνων και επιστημονικών ιδρυμάτων» . Τα προγράμματα Επιστήμης των Πολιτών αφορούν τους πολίτες, όχι μόνο ως αποδέκτες δραστηριοτήτων ενημέρωσης και εκπαίδευσης, αλλά και ως ενεργούς συνεργάτες στην επιστημονική προσπάθεια που αφορά στις τρέχουσες επείγουσες περιβαλλοντικές προκλήσεις (Ευρωπαϊκή Ένωση για την Επιστήμη των Πολιτών: https://ecsa.citizen-science.net), προσφέροντας νέες γνώσεις, κατανόηση και ενθαρρύνοντας την υπευθυνότητα. Περισσότερες πληροφορίες: https://ecsa.citizen-science.net/2016/05/17/10-principles-of-citizen-science/
Διαδικτυακός Διαγωνισμός «Τα Σχολεία ως Ζωντανά Εργαστήρια για το μετασχηματισμό του διατροφικού συστήματος»
Σκοπός του διαγωνισμού
Σκοπός του διαγωνισμού είναι να αναδείξει και να επιβραβεύσει σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο τις προσπάθειες των εκπαιδευτικών που λαμβάνουν μέρος σε δράσεις σχετικά με το επισιτιστικό σύστημα ακολουθώντας αρχές της επιστήμης του πολίτη (citizen science) και ζωντανού εργαστηρίου (living lab) και αλλά και να προσελκύσει ακόμα περισσότερες/-ους εκπαιδευτικούς σε αυτές τις δράσεις.
Σε ποιους απευθύνεται ο διαγωνισμός
Ο διαγωνισμός απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς κάθε βαθμίδας σχολικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, που είτε συμμετέχουν ήδη, είτε επιθυμούν να συμμετάσχουν στην υλοποίηση Σχολικών Δράσεων Ζωντανού Εργαστηρίου στη θεματική του επισιτιστικού συστήματος, εφαρμόζοντας αρχές της Επιστήμης των Πολιτών. Δεν υπάρχει περιορισμός ως προς την ειδικότητα, το αντικείμενο διδασκαλίας, ή τη σύνδεση με ορισμένα αντικείμενα του αναλυτικού προγράμματος.
Αντικείμενο του διαγωνισμού
Κάθε συμμετέχουσα/-ων εκπαιδευτικός καλείται να καταθέσει στην Πλατφόρμα της Κοινότητας SALL (Schools as Living Labs) την περιγραφή μιας πλήρους Σχολικής Δράσης (project) Ζωντανού Εργαστηρίου στη θεματική του επισιτιστικού συστήματος, η οποία εφαρμόζει τη μεθοδολογία του SALL.
H περιγραφή της Σχολικής Δράσης Ζωντανού Εργαστηρίου διαμορφώνεται ελεύθερα από την/τον εκπαιδευτικό, βάσει ενός γενικού προτύπου που διατίθεται από τον διαγωνισμό. Η περιγραφή θα πρέπει /προτείνεται να περιέχει τα εξής:
1.1 Εισαγωγή: Το σκεπτικό και το ιστορικό της σχολικής δράσης, με λίγα λόγια.
1.2 Στοιχεία μεθοδολογίας Ζωντανού Εργαστηρίου:
- Στόχος: Το προς αντιμετώπιση ζήτημα/πρόβλημα και πώς επιλέχθηκε.
- Συνδημιουργία με κοινωνικούς φορείς: Η συνεργασία με την τοπική κοινότητα ή/και άλλους κοινωνικούς φορείς: πόσο και πώς συνέβαλαν στη Σχολική Δράση Ζωντανού Εργαστηρίου.
- Εφαρμογή: Η επιχειρούμενη λύση και πώς επιλέχθηκε ανάμεσα σε άλλες. Τα βήματα της διαδικασίας για τη συν-δημιουργία, διερεύνηση, δοκιμή και αξιολόγηση της λύσης.
- Αναστοχασμός: πάνω στην εμπειρία σχεδιασμού/υλοποίησης της Σχολικής Δράσης Ζωντανού Εργαστηρίου, αναμενόμενα ή διαπιστωμένα αποτελέσματα, μελλοντικά σχέδια.
1.3 Βαθμός υλοποίησης της Σχολικής Δράσης Ζωντανού Εργαστηρίου: Γίνονται δεκτές συμμετοχές που περιγράφουν τόσο σχέδια προς μελλοντική υλοποίηση, όσο και ήδη υλοποιημένες ή υλοποιούμενες σχολικές δράσεις.
2.1 Θεματική σύνδεση με το «Σύστημα της Τροφής»: Προτείνεται η εστίαση σε αυτή την ευρύτερη θεματική περιοχή, η οποία μπορεί να καλύπτει την επεξεργασία, μεταφορά, κατανάλωση τροφίμων, απόρριψη ή αξιοποίηση τροφικών αποβλήτων – και, γενικότερα, οποιαδήποτε πλευρά της επιστήμης, της τεχνολογίας, της οικονομίας, του πολιτισμού, της ιστορίας κ.α. της τροφής. Η θεματική περιοχή του Συστήματος της Τροφής ενδιαφέρει ιδιαίτερα το έργο SALL στην παρούσα φάση: προσφέρει στις σχολικές κοινότητες αφορμές ενασχόλησης με πολύ σημαντικά και επίκαιρα ζητήματα, καθώς και μεγάλα περιθώρια ευελιξίας για την ειδικότερη εστίαση και στόχευση κάθε δράσης. Ωστόσο, δεν αποκλείονται από τον διαγωνισμό Σχολικές Δράσεις Ζωντανού Εργαστηρίου σε άλλες θεματικές περιοχές.
2.2 Σύνδεση με αρχές και πρακτικές της Επιστήμης των Πολιτών: Προτείνεται η συμπερίληψη αρχών της Επιστήμης των Πολιτών (Citizen Science), όπως η συμμετοχή στη συλλογή ή/και επεξεργασία δεδομένων, η στενή συνεργασία με επιστήμονες, κτλ.
Υποβολή συμμετοχών
Κάθε συμμετοχή υποβάλλεται υποχρεωτικά στην Κοινότητα που έχει δημιουργηθεί στην Πλατφόρμα SALL (www.schoolofthefuture.eu/sall) ως «Έργο» (“Project”) και κοινοποιείται μέσω email στη διεύθυνση foodshift2030-contest@lists.ea.gr.
Για την υποβολή απαιτείται εγγραφή του/της εκπαιδευτικού και του σχολείου στο συγκεκριμένο διαδικτυακό περιβάλλον, σύμφωνα με τις οδηγίες που διατίθενται εκεί. Σε περίπτωση οποιουδήποτε τεχνικού προβλήματος, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με τους διοργανωτές του διαγωνισμού.
Πολλαπλές και ομαδικές συμμετοχές
Κάθε εκπαιδευτικός έχει δικαίωμα να υποβάλει μία έως τρεις συμμετοχές, δηλαδή τις περιγραφές μίας έως το πολύ τριών διαφορετικών Σχολικών Δράσεων Ζωντανού Εργαστηρίου.
Οι συμμετοχές είναι κατά κύριο λόγο ατομικές. Σε περίπτωση Σχολικής Δράσης Ζωντανού Εργαστηρίου που σχεδιάζεται/υλοποιείται από ομάδα εκπαιδευτικών, προβλέπονται τα εξής:
- Η σχετική συμμετοχή υποβάλλεται από μία/έναν εκπαιδευτικό που, για τους σκοπούς του διαγωνισμού, λειτουργεί ως επικεφαλής της ομάδας των εμπλεκόμενων εκπαιδευτικών και το πρόσωπο επικοινωνίας με τους διοργανωτές του διαγωνισμού.
- Ο/η επικεφαλής εκπαιδευτικός δηλώνει κατά την υποβολή τα ονόματα των συνεργαζόμενων εκπαιδευτικών και περιγράφει πολύ συνοπτικά τα χαρακτηριστικά της συμβολής του καθενός.
- Εάν η συμμετοχή επιλεγεί προς βράβευση, οι διοργανωτές του διαγωνισμού θα διερευνήσουν τη δυνατότητα συμμετοχής στο έπαθλο (βλ. παρακάτω) έως και δύο εκπαιδευτικών από τη νικήτρια ομάδα, εφόσον αυτό επιτρέπεται από τους διαθέσιμους πόρους. Ωστόσο, η συμμετοχή στο έπαθλο θα πρέπει καταρχήν θεωρείται εξασφαλισμένη μόνο για ένα άτομο ανά νικήτρια ομάδα (την/τον επικεφαλής, ή άλλο μέλος της νικήτριας ομάδας που θα αυτή/αυτός θα υποδείξει).
Κριτήρια αξιολόγησης
Κάθε επιλέξιμη συμμετοχή στον διαγωνισμό θα αξιολογηθεί έναντι των παρακάτω κριτηρίων:
- Συνάφεια με τη λογική των Ζωντανών Εργαστηρίων ως μεθοδολογίας για την προαγωγή της έννοιας του Ανοικτού Σχολείου (25%)
- Πληρότητα κάλυψης των βημάτων της μεθοδολογίας Ζωντανού Εργαστηρίου (10%)
- Βαθμός υλοποίησης της Σχολικής Δράσης Ζωντανού Εργαστηρίου (5%)
- Σύνδεση με τη θεματική περιοχή του Συστήματος της Τροφής (25%)
- Υιοθέτηση αρχών Επιστήμης των Πολιτών (25%)
- Αυθεντικότητα και ποικιλία δραστηριοτήτων (5%).
- Ποιότητα και πληρότητα της περιγραφής (5%).
Τρόπος αξιολόγησης
Η αξιολόγηση των συμμετοχών στον διαγωνισμό θα γίνει με τρόπο συμμετοχικό, διασφαλίζοντας συγχρόνως την ποιότητα και διαφάνεια ολόκληρης της διαδικασίας.
Στο πρώτο στάδιο, επιτροπή ειδικών αποτελούμενη από μέλη της σύμπραξης του έργου FoodSHIFT2030 θα αναλάβει να επιλέξει τις 15 καλύτερες συμμετοχές, σύμφωνα με τα παραπάνω κριτήρια αξιολόγησης. Στη συνέχεια, όλες/όλοι οι εκπαιδευτικοί που θα έχουν συμμετάσχει στον διαγωνισμό, θα έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν τις τρεις κατά τη γνώμη τους καλύτερες συμμετοχές (εκτός της δικής τους), ψηφίζοντας μέσω email προς τους διοργανωτές εντός ορισμένου χρονικού διαστήματος. Αυτή η διαδικασία θα οδηγήσει στην τελική κατάταξη όλων των συμμετοχών.
Έπαθλο
Όλες οι επιλέξιμες συμμετοχές στον διαγωνισμό θα λάβουν σχετική βεβαίωση από το ευρωπαϊκό έργο FoodSHIFT2030.
Οι εκπαιδευτικοί των 10 κορυφαίων συμμετοχών της τελικής κατάταξης θα επιβραβευθούν με το δικαίωμα δωρεάν συμμετοχής στο Ευρωπαϊκό Θερινό Σχολείο Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών 2023 του έργου FoodSHIFT2030 (FOODSHIFT 2023 “Schools as Sites for Food System Transformation”), το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 2-7 Ιουλίου 2023 στον Μαραθώνα Αττικής, καθώς και στο Συνέδριο σχετικά με την Επιστήμη των Πολιτών στο πλαίσιο του έργου Fabcitizen (https://fabcitizen.eu/). Το βραβείο καλύπτει τα κόστη συμμετοχής στο πρόγραμμα επιμόρφωσης και τις συνδεδεμένες με αυτό δραστηριότητες, διαμονής και διατροφής στο ξενοδοχείο που θα φιλοξενήσει τη διοργάνωση, καθώς και μετακίνησης από και προς τον τόπο διεξαγωγής πριν την έναρξη και μετά το πέρας της επιμόρφωσης.
Προϋπόθεση για συμμετοχή στο Θερινό Σχολείο αποτελεί η επαρκής γνώση της αγγλικής γλώσσας.
Πληροφορίες
Επικοινωνία με τους διοργανωτές του διαγωνισμού: foodshift2030-contest@lists.ea.gr
Έναρξη διαγωνισμού : 7 Απριλίου 2023
Λήξη διαγωνισμού: 31 Μαΐου 2023
Ανακοίνωση αποτελεσμάτων: 7 Ιουνίου 2023
Θερινό Σχολείο Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών: 2-7 Ιουλίου 2023
Κριτήριο επιλεξιμότητας: Για να θεωρηθεί μία συμμετοχή επιλέξιμη προς αξιολόγηση, θα πρέπει να έχει υποβληθεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες που περιγράφονται παραπάνω.
Επικοινωνία
Eπικοινωνήστε μαζί μας
Είμαστε εδώ για οποιαδήποτε ερώτηση έχετε. Μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας!
Υπεύθυνη επικοινωνίας
Κατερίνα Ρίβιου
Συνεργάτης Τμήματος Έρευνας και Ανάπτυξης
Ελληνογερμανική Αγωγή
Δημητρίου Παναγέα
GR 15351 Παλλήνη, Ελλάδα
e-mail: kriviou[@]ea.gr
